W przeddzień trzeciej rocznicy śmierci białostockiego poety, Wiesława Kazaneckiego, 31 stycznia 1992 roku wręczono, po raz pierwszy w Białymstoku, nagrodę literacką jego imienia, za najlepszą książkę poetycką 1991 roku autorowi ze środowiska białostockiego.

Z inicjatywą ustanowienia nagrody wystąpili w 1991 roku do Prezydenta Miasta Białegostoku przyjaciele poety. Idea przyświecająca pomysłodawcom - chęć upowszechniania twórczości Kazaneckiego - spotkała się tu z wolą lokalnego samorządu, a mianowicie prezentowania i promowania dokonań lokalnych środowisk twórczych. W ten sposób nagrodę literacką - za najlepszą książkę poetycką minionego roku - mogli odtąd otrzymywać twórcy związani z Białymstokiem - urodzeni albo mieszkający tutaj - lub których twórczość dotyczy naszego miasta.

Wielokrotnie podkreślano specyfikę tej nagrody, polegającą na zawężeniu kręgu potencjalnych jej laureatów - poprzez związek ich biografii lub twórczości z miastem - do miejscowych twórców. Przy jej ustanawianiu samorząd kierował się przede wszystkim intencją wspierania lokalnego środowiska literackiego, a także szeroko pojętej kultury naszego miasta. Nie jest jednak wykluczone, że formuła tej nagrody ulegnie kiedyś zmianie. Regulamin przyznawania nagrody ma już swoją historię i kilkakrotnie ulegał zmianie. W roku 1995 wprowadzono podział na kategorię poezji i prozy. Zrezygnowano z niego trzy lata później, i chyba słusznie.
Potwierdzają to opinie Kapituły, bowiem w dotychczasowej historii nagrody nominowano 16 tomików poetyckich (!) i 4 utwory prozą.

Dysproporcja nagrodzonych "poetów" i "pisarzy", by powtórzyć za Szymborską, może jednak uwidaczniać nie tyle preferencje Kapituły, ile zjawisko szersze - a mianowicie "niedostatek" na lokalnym rynku prozy. Liczba wydawanych w Białymstoku tomów poetyckich rośnie z roku na rok, co sugeruje jednocześnie rosnącą ilość poetów. Pozostaje mieć nadzieję, że również proza, a zatem i pisarze, coraz częściej będzie gościć na księgarskich półkach, a co ważniejsze - że znajdzie szerokie grono odbiorów. Nic bowiem tak nie sprzyja rozwojowi środowiska literackiego, jak fakt, że kolejne powstające w naszym mieście książki są przede wszystkim przez czytelników, ale także przez krytyków (więc i Kapitułę nagrody), dostrzegane.

Opiniowania wniosków - zgłoszeń do nagrody dokonuje Kapituła - komisja powoływana corocznie, spośród reprezentantów środowiska krytyków i literatów (od kilku lat w składzie Kapituły jest także żona poety). Przedstawia najpierw listę nominacji, a później spośród nominowanych książek, typuje kandydatów do nagrody za dany rok. W oparciu o opinię Kapituły Zarząd Miasta Białegostoku podejmuje decyzję o przyznaniu nagrody literackiej.

Warto przypomnieć, że w pierwotnym regulaminie zapisano - jako jedno z zadań - podejmowanie przez Kapitułę działań i inicjatyw, mających szerzyć pamięć o patronie nagrody i jego dokonaniach. Niejako wywiązując się z tych zobowiązań, w rodzinnym mieście Wiesława Kazaneckiego, opublikowano część jego spuścizny. Po ustanowieniu nagrody ukazały się "Wiersze", wydane w 1994 r. przez wydawnictwo "Łuk", oraz "Listy Wiesława Kazaneckiego do Wilhelma Przeczka" i "Koniec epoki barbarzyńców" wydane w 2000 roku staraniem Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Ł. Górnickiego. Nie są to z pewnością ostatnie publikacje, a działania zmierzające do wydania całości spuścizny autora "Końca epoki barbarzyńców" będą kontynuowane [w roku 2001 Książnica Podlaska wydała fragmenty prozy pt. "Oswoić szczura w Berlinie Zachodnim (zapiski 14 dni października 1987 roku)"].

Przedstawiamy Państwu nagrodzone książki oraz sylwetki ich twórców, którzy w latach 1991-2000 otrzymali od Prezydenta Miasta Białegostoku Nagrodę Literacką im. Wiesława Kazaneckiego.

[Nagroda Literacka Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego w obecnym kształcie, ustanowiona uchwałą Rady Miejskiej Białegostoku, przyznawana jest corocznie przez Zarząd Miasta, w oparciu o opinię komisji, zwanej Kapitułą. Nagroda przyznawana jest na wniosek lub z urzędu: twórcy (który urodził się lub mieszka albo którego twórczość dotyczy Białegostoku) za całokształt twórczości lub za książkę wydaną w minionym roku, bez rozróżnienia kategorii poezji i prozy.]

WIESŁAW KAZANECKI

Urodzony 10 stycznia 1939 r. w Białymstoku, Absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, na kierunku filologia polska. Po dyplomie, w 1964 r. wrócił do Białegostoku. Pracował jako nauczyciel w szkole średniej, w latach 1970 – 1975 był kierownikiem działu literackiego i sekretarzem redakcji w miesięczniku „Kontrasty”.
W latach 1978-1981 był redaktorem naczelnym „Białostockiego Informatora Kulturalnego”, potem kierował zespołem redakcyjnym miesięcznika „Zdarzenia”. Od 1982 r. prawował jako kierownik redakcji w Białostockim Oddziale Krajowej Agencji Wydawniczej. Zmarł nagle,
1 lutego 1989 r. w Białymstoku.

Debiutował wierszem „Usnęły rzeczy, nie rażą już zmysłów”, w 1959 r. w wydawanej w Opolu studenckiej jednodniówce. Debiut książkowy miał miejsce w 1964 r., w Wydawnictwie Śląsk w Katowicach ukazał się tomik poetycki „Kamień na kamieniu”. Kolejne tony ukazywały się w wydawnictwach w Warszawie, Lublinie, Olsztynie, Białymstoku. Publikował wierze, opowiadania, recenzje, artykuły, na łamach m.in. „Kameny”, „Kontrastów”, „Poezji”. Pośmiertnie wydawana jest przez Książnicę Podlaską w Białymstoku seria niepublikowanych utworów „In memoriam”.

Chciałbym pamiętać każdą minutę swojego życia.
Ale dni umierają nagle.
Opaska niewidzialna zakrywa moje oczy.
Nie chciałbym kłamać kiedy mówię: kocham.
Nienawiść moja jest nieszczera.
Brak jej płomiennej chęci zabijania
i radości odwetu.
Nie chciałbym kłamać kiedy mówię: nienawidzę.
Im dalej od prawdy,
tym twarze pewniejsze siebie
i epoletów więcej na mundurach.
Rozkazy coraz głośniejsze
i ludzie jak wykrzykniki
wyprostowani.
I drogowskazy liczniejsze na poboczach dróg.
I wszystkie gwiazdy przewodnie.
Nie wiem czy mam przyjaciół.
Bo milczenie jest wciąż między nami.

["Chciałbym pamiętać" z tomu "Koniec epoki barbarzyńców", 2000]

Nagroda Literacka Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego

Nagroda Literacka – za najlepszą książkę roku – przyznawana jest twórcom, którzy są związani ze środowiskiem literackim Białegostoku lub też się tu urodzili czy zamieszkują albo których twórczość wykazuje związki z miastem i regionem, oraz twórcom, których książki wydano w Białymstoku. Nagroda przyznawana jest autorom najlepszych książek, spośród wszystkich gatunków literackich. Z udziału wyłączone są antologie i opracowania.

Nagroda przyznawana jest za książki wydane pomiędzy 1 stycznia a 31 grudnia roku kalendarzowego poprzedzającego rok przyznania nagrody. Nie uwzględnia się maszynopisów książek.

Wnioski o przyznanie nagrody mogą składać:
1) instytucje kultury,
2) związki lub stowarzyszenia zawodowe i twórcze,
3) redakcje środków masowego przekazu,
4) jednostki oświatowe,
5) inne podmioty prowadzące działalność kulturalną
6) organy administracji publicznej
oraz mieszkańcy miasta Białegostoku.

Wnioski przyjmowane są do 31 grudnia każdego roku.

Wnioski opiniuje Kapituła, powoływana przez Prezydenta Miasta Białegostoku, spośród przedstawicieli: literatów, krytyków literackich, recenzentów książkowych, literaturoznawców. W skład Kapituły wchodzi także żona patrona nagrody, jako członek honorowy. Członkiem Kapituły nie może być autor, którego książka w danym roku jest zgłoszona do nagrody.

O przyznaniu nagrody rozstrzyga Prezydent Miasta Białegostoku, w oparciu o opinię Kapituły.

Wniosek powinien zawierać:

1) dane osobowe dotyczące kandydata (kandydatów) do nagrody,
2) dane dotyczące osiągnięcia, za które nagroda ma być przyznana [tj. tytuł książki, rok i miejsce wydania] lub całokształtu działalności [w przypadku nagrody za całokształt],
3) uzasadnienie wniosku.

Więcej informacji na tamat Nagrody na stronie:

www.wieslaw-kazanecki.pl